اتصال چوب

وصل کردن چوب‌ها به یکدیگر با اتصال نیم لبه

24 فوریه 2021

اتصال‌های نیم لبه از اصلی‌ترین اتصال‌ها در کار با چوب هستند, اما بعضی‌اوقات این نوع می‌تواند بهترین انتخاب برای متصل کردن دو قطعه باشد. اتصال نیم لبه زمانی ایجاد می‌شود که دوتکه چوب باضخامت یکسان به‌صورت نیمه برش خورده‌اند بنابراین دوتخته به‌خوبی متناسب شده  و ضخامت اضافه‌ای ایجاد نمی‌کنند.

این اتصال‌ها به‌خوبی برای زوایای قائمه به کار می‌آیند, به‌خصوص که هر دو قطعه برش خورده و به‌صورت یکپارچه متصل می‌شوند.

چه زمانی از اتصال نیم لبه استفاده کنیم؟

  • اتصال نیم لبه زمان استفاده از قطعه‌هایی باضخامت ۲٫۵ تا ۵٫۸ سانتی‌متر مانند بدنه  لوازم مبلمان در کمدها و میزهای آرایشی به‌ویژه درجایی که کشوها نصب می‌شوند به‌خوبی عمل می‌کند.
  • اتصال نیم لبه بدون افزایش ارتفاع به ساختار داخلی کار استحکام می‌بخشد.
  • اگر اتصال نیم لبه به‌درستی اعمال شود می‌تواند بسیار قوی باشد.
  • ازآنجا که ممکن است قطعات نازک با حذف نیمی از کار تضعیف شوند، فقط زمانی از این اتصال استفاده کنید که قطعه به‌اندازه کافی ضخیم باشد تا تمامیت ساختاری پس از برش نیمی از مواد حفظ شود.

چگونه یک اتصال نیم لبه ایجاد کنیم؟

بعضی ابزارآلات برای ایجاد اتصال نیم لبه مورداستفاده قرار می‌گیرند, اما استفاده از شیار زن متغیر که روی اره بازویی تنظیم‌شده مطلوب‌ترین حالت است. برای اطمینان از عمق موردنظر باید از چندتکه چوب باقی‌مانده (باضخامت یکسان برای اعمال برش) استفاده کنید, اما هنگامی‌که به عمق موردنظر خود دست پیدا کنید می‌توانید تعداد زیادی برش‌ نیم لبه در کوتاه ترین زمان ایجاد کنید.

در صورت نبود اره بازویی  می‌توانید از اره میزی همراه با شیار زن متغیر تنظیم‌شده استفاده کنید, اما در این صورت دیدن برش‌های ایجادشده و کناره‌های آن به‌سختی ممکن است. بهتر است برای هدایت قطعه از میان تیغه از نقاله زاویه زن استفاده کنید.

برای انجام برش‌های عرضی در اره میزی هرگز از گونیا استفاده نکنید زیرا می‌تواند منجر به گیرکردن قطعه شود. گزینه دیگر برای ایجاد برش نیم لبه, اگرچه تا حدودی ابتدایی است، استفاده از اره گرد بر است.

بعد از تنظیم عمق, برای علامت گذاری لبه ها یک برش شانه ای در خطوط برش ایجاد کنید و سپس بین هر ۶ میلی‌متر را برش بزنید. هنگامی‌که در لبه اتصال هر ۶ میلی‌متر را برش زدید از چکشی برای از بین بردن تکه‌های باقی‌مانده استفاده کنید. بعد از تمیز کردن کار با اسکنِه شما باید اتصال نیم لبه‌ی بی‌نقصی داشته باشید.

سرهم کردن اتصال ها

زمان مونتاژ اتصال به یکی از سطوح کمی چسب چوب بزنید.قطعه دیگر را در محل اتصال قرار داده و دو قطعه را به شکل نهایی خودتنظیم کنید, سپس با پیچ مخصوص چوب ، اتصال  را نگهدارید، و مطمئن باشید که پیچ‌ها از پشت اتصال بیرون نزده باشند. بااین‌وجود که چسب اتصال را محکم می‌کند اما تا زمانی که چسب خشک شود وجود پیچ‌ها لازم است.

۷ نوع اتصال چوبی مهم که باید بدانید

اتصالات چوبی، در اصطلاح به الوار یا تکه چوب‌هایی اطلاق می‌شود که یک ساختار چوبی را ایجاد می‌کند. استفاده از اتصالات چوبی به مصر باستان برمی‌گردد یعنی زمانی که از این اتصالات برای ساخت پروژه و مبلمان چوبی استفاده می‌شد. یکی از مشخصه‌های نجاری ماهرانه اتصال قطعات به‌گونه‌ای است که آن قطعه محکم متصل شود و به‌صورت یکپارچه به نظر برسد.

برای درست کردن اتصالات چوبی، تکه‌های چوبی باید صورت دقیق برش داده شود. برای این کار نیاز به دو ابزار مهم نجاری دارید: الگو و گیره (fence)

الگو برای راهنمایی و اطمینان از برش دقیق اره، تیغه، مته و … کاربرد دارد و گیره به‌صورت موازی با تیغه‌اره روی اره یا قطعه متصل می‌شود و قطعه‌ای که نیاز به برش دارد را مقابل اره به‌صورت محکم نگه می‌دارد.

اگر شما به یادگیری مهارت‌های چوبی علاقه‌مند هستید، با ما همراه باشید و ۷ نوع اتصال محکم چوبی را یاد بگیرید. هرچه اتصال قوی‌تر باشد، دوام آن بیشتر است. ممکن است در ابتدا نیاز به تمرین بسیاری داشته باشید اما پس از یادگیری می‌توانید هر سازه چوبی را به‌آسانی درست کنید.

با ما همراه باشید تا در ادامه کاربردهای مهم در استفاده از اتصالات چوبی و نحوه ساخت آن‌ها را یاد بگیرید.

اتصال لب‌به‌لب

اتصال لب‌به‌لب از اولین انواع اتصال است که حتی ممکن است در خانه از آن استفاده کرده باشید. همان‌طور که از نام این اتصال مشخص است در این نوع اتصال انتهای چوب‌ها را به یکدیگر متصل می‌کنند. در یک اتصال لب‌به‌لب ساده انتهای یک‌تکه به کناره انتهایی تکه دیگر متصل می‌شود. قطعات به همدیگر وصل نمی‌شوند بلکه با میخ در کنار هم محکم قرار می‌گیرند. این نوع اتصال بیشتر برای حاشیه در و پنجره‌ها استفاده می‌شود.

یکی از نمونه‌های رایج در اتصال لب‌به‌لب، اتصال لب‌به‌لب فارسی است که در این نوع اتصال لبه‌های چوب را در زاویه‌های مخالف هم برش می‌زنند؛ از این طریق می‌توانید لبه‌های برش خورده را به هم متصل کنید اما جلوه نهایی آن به‌صورت یک‌دست به نظر می‌رسد. برای مثال، بجای اتصال چوب‌ها از سطح مقطع مربع شکل آن‌ها که ممکن است فاصله بین دو چوب و خط اتصال دیده شود، می‌توانید یک سمت چوب را با زاویه ۴۵ درجه برش دهید و پشت سمت دیگر را با همان زاویه ببرید. محل اتصالی که به‌صورت زاویه‌دار است کمتر از محل اتصال با سطح مقطع مربعی قابل دیدن است.

موارد استفاده: درست کردن حاشیه و قرنیز

نکته: برای اتصال قوی‌تر از chop saw(اره پروفیل بر) استفاده کنید، این وسیله برای بریدن چوب به‌صورت مربع بسیار دقیق‌تر از اره دستی و گردبر است.

اتصال دم کبوتری یا دم چلچله ای

اتصال دم کبوتری که ممکن است آن را با نام دم چلچله‌ای نیز بشناسید، اتصالی بسیار قوی است و در برابر نیروی کشش برای جدا کردن آن‌ها بسیار مقاوم است. تکه‌تکه بودن انتهای چوب که شبیه دم کبوتر است باعث مقاومت این اتصال در برابر انفصال می‌شود. از این اتصال برای مواردی که تقاطع دو چوب زاویه عمود برهم می‌سازد استفاده می‌شود؛ برای مثال می‌توان به گوشه‌های کشو اشاره کرد. از آنجا که این اتصال بسیار قوی است تنها با چسب کاری محکم می‌شود و نیازی به استفاده از میخ یا پیچ ندارد. برای ایجاد اتصال دم کبوتری تنها ایجاد یک یا دو تکه در انتهای هر قطعه چوب کافی است. در گذشته شکل دم کبوتر انتهای هر چوب با دست درست می‌شد اما امروزه ابزارهای مختلفی وجود دارد که این کار را بسیار راحت‌تر کرده است.

موارد استفاده: اتصال گوشه کشوها، جعبه‌‌های چوبی و درپوش‌ها.

نکته: اگر تعداد زیادی اتصال دم کبوتری نیاز دارید بهتر است یک الگو برای دستگاه سوراخ‌کن خود بخرید. این الگوها برش و اتصالاتی ایجاد می‌کند که دقیقاً باهم منطبق می‌شوند.

اتصال روی هم

این نوع اتصال یکی از آسان‌ترین انواع اتصال است که در آن دو لبه روی یکدیگر قرار می‌گیرد و دو نوع معمول آن اتصال روی‌هم کامل و اتصال روی‌هم شکاف دار است.

در اتصال روی‌هم کامل یکی از تخته چوب‌ها روی دیگری قرار می‌گیرد و با میخ یا پیچ محکم به هم متصل می‌شوند. از این اتصال بیشتر برای قالب ساختمان خانه‌ها استفاده می‌شود. یکی دیگر از کاربردهای این اتصال برای استحکام دادن به تکه چوب است برای مثال روی‌هم قرار دادن یک‌تکه چوب به‌صورت مورب روی چوب‌های عمودی دروازه‌های چوبی.

در اتصال روی‌هم شیاردار همان‌طور که از نامش پیداست از قرارگیری دو لبه چوب روی‌هم ایجاد می‌شود با این تفاوت که در این نوع اتصال لبه هر دوتخته چوب برش داده می‌شود و به یکدیگر محکم متصل می‌شوند. عمق برش‌ها و نحوه اتصال با توجه به نوع چوب و کاری که می‌خواهید انجام دهید متفاوت است.

موارد استفاده: ساختن قالب ساختمان‌ها و استحکام بخشیدن به چوب‎‌هایی که در حال خم شدن یا شکستن هستند.

نکته: برای برش دقیق چوب بهتر است ابتدا چوب‌ها علامت‌گذاری کنید و سپس به‌طور هم‌زمان آن‌ها را ببرید. این کار باعث می‌شود از اشتباه احتمالی در برش چوب‌ها جلوگیری کند.

اتصال پرچی

این اتصال شبیه به اتصال کام و زبانه است با این تفاوت که دو قطعه با یک میله به هم متصل می‌شوند. تفاوت اصلی اتصال پرچی با انواع دیگر اتصال استفاده از یک جسم استوانه‌ای شکل (میله) جداگانه برای اتصال دو قطعه چوب به یکدیگر است. جالب است بدانید بسیاری از اتصالاتی که پیش‌تر به آن اشاره شد می‌توانید با اتصال پرچی محکم کنید. از اتصال پرچی بیشتر در مواردی مانند درودگری‌های نفیس، کتابخانه و پلکان داخل منازل استفاده می‌شود که نمی‌خواهند میخ یا پیچ دیده شود.

این اتصال برای درست کردن جلوه روستیک (نوعی سبک هنری ساده، بکر و روستایی) مناسب است. در گذشته این اتصال به‌صورت دستی درست می‌شد اما امروزه میله‌های استوانه‌ای شکل به فروش می‌رسد که شما می‌توانید آن را آماده تهیه کنید. برای درست کردن حفره درون چوب‌ها از دریل قوی استفاده کنید.

موارد استفاده: در مواردی مانند درودگری‌های نفیس، کتابخانه و پلکان داخل منازل استفاده می‌شود که نمی‌خواهند میخ یا پیچ دیده شود.

نکته: برای جلوگیری از حرکت چوب‌ها حین دریل کاری، ابتدا دو قطعه چوب را با چسب بچسبانید و یک شبانه‌روز صبر کنید تا به‌خوبی خشک و محکم شود سپس از دریل برای سوراخ کردن چوب‌ها استفاده کنید.

اتصال کام و زبانه

سازندگان در دوران قدیم دریافتند با ایجاد حفره درون یک چوب و قرار دادن انتهای چوب دیگر در قسمتی از چوب نوعی اتصال بسیار قوی ایجاد می‌شود؛ به همین جهت از این اتصال برای ساختن سازه‌های سنگین در طول سال‌های متمادی  استفاده شده است. تکه چوبی که روی آن حفره ایجاد می‌شود در اصطلاح کام و تکه چوبی که درون چوب دیگر قرار می‌گیرد، زبانه می‌گویند.

امروزه از این نوع اتصال بیشتر در ساخت مبلمان و بیشتر برای اتصال دسته یا پایه مبل استفاده می‌شود. ساختن این نوع اتصال برای افراد نسبتاً حرفه‌ای امکان دارد اما امروزه ابزار مختلفی وجود دارد که می‌تواند کار را برای شما آسان کند.

برای درست کردن کام می‌توانید از دریل پرسی یا دستگاه سوراخ‌زن استفاده کنید. با استفاده از دستگاه سوراخ‌زن می‌توانید یک حفره را به شکل مربع یا مستطیل درون یک قطعه چوب ایجاد کنید.

موارد استفاده: اتصال قطعات به‌صورت عمودی برای مثال پایه مبل

نکته: برش کام را کمی عمیق‌تر از ارتفاع زبانه ببرید این کار باعث می‌شود فضایی برای چسب درون چوب داشته باشد و دو قطعه محکم به هم متصل شوند.

اتصال شیار و زبانه

از اتصال شیار و زبانه اغلب برای متصل کردن موادی که روی سطح صافی قرار می‌گیرند استفاده می‌شود برای مثال کف‌پوش‌های چوبی، دیوار پوش چوبی و سقف کاذب. در یک سمت هر تخته چوب یک شیار و در سمت دیگر آن، یک زبانه قرار دارد. میخ‌ها را از وسط زبانه به شیار می‌زنند تا پس از قرارگیری شیار و زبانه، میخ‌ها پنهان شوند و دیده نشوند، این کار باعث می‌شود تا میخ‌ها ظاهر کار را خراب نکنند. اگرچه می‌توان شیار و زبانه را روی تخته به‌صورت دست‌ساز ایجاد کرد اما امروزه تخته‌هایی آماده وجود دارد که زبانه و شیار قبلاً روی آن ایجادشده است و تنها کاری که لازم است، نصب و قرار دادن آن‌ها در کنار هم است.

موارد استفاده: کف‌پوش و دیوارپوش چوبی

نکته: زبانه و شیارها را محکم به هم متصل کنید تا بین آن‌ها فاصله ایجاد نشود. برای انجام این کار هنگام نصب از یک پتک لاستیکی استفاده کنید. می‌توانید کف‌پوش‌ها را با استفاده از میخ در هنگام نصب هریک محکم به هم متصل کنید.

اتصال فارسی

این اتصال را بیشتر در گوشه قاب عکس‌ها، قرنیز دیوارها و … دیده می‌شود. لبه دو قطعه با زاویه ۴۵ درجه و به‌صورت اریب برش داده می‌شود و به نحوی این دوتکه چوب در کنار هم قرار می‌گیرد که در کنار هم زاویه ۹۰ درجه می‌سازد. برای درست کردن اتصال فارسی ساده مانند یک قاب عکس، قطعات را با چسب از قسمت برش بچسبانید و سپس با استفاده از میخ آن‌ها را محکم به یکدیگر متصل کنید.

از این اتصال تنها برای اتصال ۴ قطعه چوب با زاویه برش ۴۵ درجه استفاده نمی‌شود برای مثال اگر می‌خواهید یک قاب ۸ ضلعی درست کنید کافی است ۸ قطعه چوب با زاویه ۲۲٫۵ درجه در کنار هم قرار دهید و پس از چسب زدن آن‌ها از لبه‌ها به یکدیگر، با میخ محکم کنید.

موارد استفاده: درست کردن چهارچوب بیرونی برای پنجره و درست کردن قاب‌های تزیینی

نکته: برای درست کردن یک قاب ۸ ضلعی بهتر است از اره فارسی‌بر استفاده کنید. با استفاده از این اره می‌توانید زاویه‌ها را دقیق برش دهید تا فاصله‌ای در قسمت اتصال تکه‌ها به هم ایجاد نشود. قطعه‌ای که می‌خواهید برش بزنید را محکم در مقابل گیره نگه ‌دارید و از حرکت آن هنگام برش زدن جلوگیری کنید.