معرفی انواع مغار و ابزار کنده‌کاری در نجاری

معرفی انواع مغارها و ابزارهای کنده‌کاری نجاری

۴ اسفند ۱۳۹۷

مغار نجاری یکی از ابزارهای حیاتی و لازم در حوزه‌ی کار با چوب است. نکته‌ی جالب اینجاست که مغار بر خلاف ارّه، رنده، سوراخ‌کن و سایر ابزارآلاتی که مدل‌های برقی آن‌ها تولید شده، تنها دستگاهی است که هنوز مدل جایگزین برقی برای آن ساخته نشده و کماکان به صورت دستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ابزار ساده اما پرکاربرد، از یک تیغه‌ی فلزی تشکیل شده که دارای یک لبه‌ی برّنده و لبه‌ی دیگر آن به دسته‌ای چوبی یا پلاستیکی متصل شده است. شاید بتوان گفت مغار با ارزش‌ترین ابزار یک نجار است. این ابزار در برابر ضربات بی‌شمار و پرقدرت چکش دوام آورده و اضافات و زوائد چوب را از آن جدا می‌کند. از دیگر مزیت‌های این ابزار خوش‌دستی و وزن سبک آن را می‌توان نام برد.
هنگامی که مرحله‌ی قطع کردن قطعات چوب به بلندای دلخواه و برش‌های طولی دیگر به اتمام رسید، از مغار برای قائمه ساختن زوایای بیرونی، تمیزکاری و همچنین آماده‌سازی قطعات برش‌خورده برای اتصالات مورد نظر استفاده می‌شود. کیفیت کار به دست آمده به کیفیت مغار و همچنین تیز بودن نوک تیغه‌ی آن بستگی دارد. نکته‌ای که هنگام خرید مغار اهمیت دارد چک کردن پشت و روی آن و اطمینان از مسطح بودن آن به خصوص در پشت لبه است. اهمیت مسطح و یک‌دست بودن پشت تیغه‌ی مغار وقتی نمایان می‌شود که هنگام خالی کردن از سطح چوب یا گوشه‌های آن، سطوحی کاملاً یک‌نواخت و همچنین درست بر طبق اندازه‌گیری‌های صورت گرفته به دست می‌آید. جنس تیغه‌ی مغار می‌بایست از فولاد مرغوب باشد. مغارهای قدیمی و حتی زنگ‌زده نیز با زدودن زنگ از تیغه و همچنین تیز نمودن لبه‌ی آن کاملاً قابل استفاده خواهند بود.
به کمک مغار هم می‌توان در راستای الیاف چوب و هم عمود بر آن برش‌هایی را ایجاد کرد. ضمن اینکه عمق برش نیز کاملاٌ تحت کنترل است؛ می‌توان لایه‌ای بسیار ناچیز را از سطح چوب برداشت یا برشی به نسبت عمیق در سطح چوب ایجاد کرد. تیغه‌ی مغار تنها از یک طرف تیز می‌شود. معمولاً لبه‌ی برّنده آن دارای شیب ۳۰ درجه نسبت به لبه‌ی صاف می‌باشد. اگر از مغار به خوبی مراقبت نموده و به موقع تیز شود، می‌توان سال‌های سال از آن بدون هیچ‌گونه مشکلی استفاده نمود.
مغارهای تخت (Paring Chisels) پرکاربردترین نوع مغار می‌باشند. همان‌گونه که از نام آن‌ها برمی‌آید، دارای تیغه‌ای با لبه‌ی صاف هستند. با نزدیک شدن به لبه‌ی برّنده‌ی مغارهای تخت، وجوه کناری نیز باریک‌تر شده و این امکان را می‌دهند تا کنده‌کاری در کنج‌ها یا در برخی اتصالات به سادگی انجام گیرد. برای ضربه‌زدن به مغارهای تخت نیز می‌توان هم از چکش چوبی یا پلاستیکی و هم از ضربات کف دست مخالف در هنگام کنده‌کاری استفاده کرد.

این مقاله را هم مطالعه کنید  سنباده زن الکتریکی چیست؟ به همراه بررسی اجزای مختلف آن

مغار تخت
مغارهای تخت دیگری نیز وجود دارند که برای کنده‌کاری مربوط به اتصالات کام و زبانه بسیار مناسب‌اند (Mortise Chisels). تفاوت این نوع مغارها با مغارهای تخت معمولی آن است که وجوه کناریِ تیغه کاملاً عمود بر سطح می‌باشد. با مقایسه‌ی تصاویر مربوط به این دو نوع مغار از زاویه‌ی دید بالا این تفاوت کاملاً به چشم می‌آید.

مغار کام و زبانه
نوع دیگری از مغارهای تخت وجود دارند که به لحاظ ظاهری کاملاً شبیه به مغارهای تخت بوده و فقط طول آن‌ها بلندتر است. این مغارها برای برداشتن مقادیر کمتر از سطح چوب یا ظریف‌کاری مورد استفاده قرار می‌گیرند. نکته‌ی بسیار مهم در استفاده از این‌گونه مغار آن است که به جهت طول بیشتر، انعطاف بیشتری نیز دارند و نباید با چکش به آن‌ها ضربه زد.

مغارهای سر کج
مغارهای سر کج نیز نوعی از مغارهای تخت هستند که لبه‌ی برّنده‌ی آن‌ها زاویه‌دار است. این مغارها بیشتر به منظور تمیزکاری و پاکسازی گوشه‌ها و کنج‌ها به کار می‌روند.

مغار سر کج
جدا از مغارهای تخت که دارای لبه‌ی صاف هستند، مغارهای دیگری نیز وجود دارند که تیغه‌ی آن‌ها U و V شکل است. عمده کاربرد این‌گونه مغارها در حرفه‌ی منبّت‌کاری است. به همین جهت در کشور ما به دلیل سابقه‌ی طولانی منبّت‌کاری، بیشتر یافت می‌شوند.
مغارهای U شکل خود دارای دو نوع مختلف هستند: مغار نیم‌باز که انحنای بسیار ملایمی دارد و مغار گلویی که حالتی مانند یک نیم‌دایره دارد.

مغارهایی که از روبه‌رو V هستند در کشور ما به مغار شفره شهرت دارند. مغار شفره در دو اندازه کوچک و بزرگ وجود دارد.
تصاویر زیر انواع مختلف مغارهای موجود را نشان می‌دهد. طول تیغه و پهنای آن عوامل تعیین‌کننده در کاربرد مغار هستند.

این مقاله را هم مطالعه کنید  انواع برش با اره عمود بر

 

انواع مغار نجاری
نوک مغار در اثر استفاده و نگهداری نامناسب به سرعت کند می‌شود. به همین علت، معمولاً مغارها را در کیف‌های چرمی نگهداری می‌کنند که محافظی برای نوک آن‌ها نیز هست. همچنین برای مغارهای با ابعاد مختلف، محافظ‌های پلاستیکی نیز وجود دارد که همانند غلافی از لبه‌ی برّنده‌ی مغار محافظت می‌نماید.

محافظ چرمی مغارهای نجاری
دریل دستی از دیگر ابزارهای این دسته است که هنوز هم به دلیل مزایایی که دارد، هر چند به صورت محدود، اما همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال هنگامی که عمق سوراخ ایجاد شده بسیار حائز اهمیت است یا در هنگام سوراخ کردنِ لبه‌ای با ضخامت کم، استفاده از دریل دستی به دلیل کنترل بالای سرعت، می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.

دریل دستی نجاری