نحوه کارکرد کف رنده

چرا باید از کف رنده استفاده کنیم؟ کف رنده چگونه کار می‌کند؟

۸ تیر ۱۳۹۸

هر چند که در نگاه اول ممکن است چنین به نظر آید که کف‌رنده دستگاهی ساده و بعضا کم‌اهمیت است، اما از دید درودگران ماهر و باتجربه این دستگاه نقشی حیاتی را در فرآیند تولید لوازم چوبی –که با تبدیل الوارهای زمخت و ناهموار به قطعات چوبی کاملا صاف و هموار آغاز می‌گردد- ایفا می‌کند. کاربرد اصلی این دستگاه، تراشیدن و از بین بردن ذرات و تراشه‌های اضافی چوب از لبه‌ها و سطوح قطعات چوبی و تبدیل کردن آن‌ها به مواد اولیه چوبیِ کاملا مسطحی است که تمامی اندازه‌گیری‌ها و برش‌ها در جریان مراحل مختلف تولید روی آن‌ها صورت می‌گیرد. به همین جهت وجود یک دستگاه کف‌رنده در کارگاه نجاری امری کاملا ضروری و بدیهی است. عدم وجود کف‌رنده در کارگاه فرآیند تولید را به مراتب طولانی‌تر نموده و همچنین در تولید انبوه دقت کار را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

کف‌رنده در زبان انگلیسی با نام جوینتر (Jointer) شناخته می‌شود. علت این نام‌گذاری آن است که در این دستگاه دو سطح جدا از هم، یعنی میز جلویی و عقبی، به وسیله توپی دستگاه –که حاوی تیغه‌های دستگاه می‌باشد- به هم مرتبط شده و گویی یک اتصال (Joint) را تشکیل می‌دهند.

اشکالات و خطاهایی که در مرحله رنده زدن قطعات چوبی رخ می‌دهد به صورت سلسله‌وار تا تمامی مراحل بعدی فرآیند تولید، تاثیرات منفی خود را نمایان خواهند کرد. به عنوان مثال، تکه کردن قطعه چوبی که به طور کامل چهار تراش نشده و سطوح آن به درستی رندیده نشده باشد، در قطعات موجب بروز نقصی در قطعات برش‌خورده می‌گردد که در مراحل بعدی و به هنگام ساخت یک اتصال دقیق مانند کام و زبانه به چشم خواهد آمد. در گذشته، فرآیند رنده زدن و تولید قطعات چوبی چهارتراش با استفاده از رنده‌های دستی انجام می‌گرفت؛ فرآیندی بسیار دقیق و البته طاقت‌فرسا که وابسته به مهارت و تجربه بود. امروزه درودگران برای این مرحله از فرآیند تولید بر دستگاه کف‌رنده تکیه می‌کنند که بسیار سریع‌تر، دقیق‌تر و همچنین بدون وقفه می‌توان با آن کار کرد. اگرچه برای درک هر چه بهتر نحوه کارکرد کف‌رنده لازم است نحوه کار کردن با رنده دستی را نیز در نظر گرفت. دستگاه کف‌رنده مانند یک رنده دستیِ برعکس کار می‌کند، دارای تیغه‌های بسیار بزرگ‌تری بوده که توسط یک موتور الکتریکی به حرکت در می‌آیند و فرآیند رندیدن را به جای سطح بالایی قطعه کار، روی سطح زیرین آن انجام می‌دهد.

اگرچه کاربرد اصلی یک کف‌رنده، تسطیح قطعات چوبی است اما محدود کردن آن تنها به همین کاربرد مانند آن است که از اره میزی فقط در جهت برش‌های راسته قطعات استفاده شود. از کف‌رنده برای تسطیح قطعات چوبی پیچ‌ خورده، اجرای اتصالات کنشکاف و همچنین شیب‌دار کردن سطح قطعات چوب استفاده می‌گردد. در شکل زیر یک قالب V شکل با پیچ‌دستی به میز جلویی دستگاه (کارگیر) بسته شده است، و با رنده زدن گوشه‌های یک قطعه چوب مانند پایه یک صندلی می‌توان گوشه‌ها را تا اندازه دلخواه صاف کرد.

نرم کردن گوشه‌ های قطعات چوبی با کف رنده

هنگام انتخاب یک کف‌رنده، دستگاهی را تهیه و خریداری کنید که هر دو میز آن (میز کارگیر و میز کارده) از قابلیت تنظیم ارتفاع برخوردار باشند. همچنین بهتر است گونیای دستگاه از استحکام لازم برخوردار بوده و در کنار آن بتوان زاویه قرارگیری آن را نیز تنظیم کرد. کف‌رنده‌ها بر مبنای طول تیغه‌هایشان دسته‌بندی می‌شوند. به بیان دیگر، طول تیغه‌ها نشانگر عرض میز کف‌رنده و مهم‌تر از آن، نشان‌دهنده حداکثر عرض قطعه‌ای است که دستگاه می‌تواند تسطیح کند. عمق برداشت از سطح چوب –که از حدود ۱ میلی‌متر تا کمتر از ۱ سانتی‌متر متغیر است- نیز وجه تمایزی دیگر در بین دستگاه‌های مختلف است.  اما هنگامی که از بین تمام قابلیت‌های کف‌رنده، از آن تنها در صاف کردن (نرم کردن) گوشه‌های قطعات چوبی استفاده می‌نمایید، عمق برداشت از سطح چوب تنها عامل مهم در ارتباط با دستگاه خواهد بود و حداکثر عرض میز کارگیر (میز جلویی دستگاه) نقشی در کارایی دستگاه نخواهد داشت.

هر چند که می‌توان گفت کاربرد دستگاه کف‌رنده با دستگاه “گندگی” تا حدودی شبیه به هم است اما گاهی کاربرد آن‌ها باهم اشتباه گرفته می‌شود. ذکر این نکته لازم است که با وجود کاربرد مشابه، اما این دو دستگاه متفاوت هستند و نمی‌توان آن‌ها را به جای هم مورد استفاده قرار داد. مهم‌ترین کاربرد دستگاه گندگی که با دستگاه کف‌رنده قابل اجرا نیست، تسطیح یک روی قطعه کار به نحوی است که با روی دیگر آن موازی گردد. همچنین دستگاه گندگی معمولا عریض‌تر بوده و با استفاده از آن می‌توان قطعات عریض‌تر چوب را تسطیح نمود. همانگونه که در شکل زیر ملاحظه می‌کنید، این دستگاه دو کاره دارای یک کف‌رنده در سمت راست و یک گندگی در سمت چپ بوده و دو کاربرد متفاوت را یکجا در اختیار قرار می‌دهد.

دستگاه دو کاره کف رنده و گندگی

اجزای تشکیل‌ دهنده کف رنده

یک کف‌رنده از میز کارگیر (میز جلویی) و میز کارده (میز عقبی) تشکیل شده که توسط یک توپی استوانه‌ای شکل از یکدیگر جدا شده‌اند. توپی‌ها معمولا دارای سه تیغه هستند و با سرعتی معادل چند هزار دور در دقیقه به چرخش در می‌آیند. به منظور کارکرد صحیح کف‌رنده، میز کارده باید با تیغه‌های قرار گرفته در توپی هنگامی که در بالاترین موقعیت قرار گرفته‌اند هم‌تراز باشد. در دستگاه کف‌رنده‌ای که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، میز کارده قابلیت تنظیم ارتفاع را دارا بوده تا بتوان آن را با تیغه‌های توپی هم‌تراز نمود. اما در مدل‌هایی که میز عقبی دستگاه ثابت است، باید توپی را بالا یا پایین برده تا تیغه‌ها در بالاترین وضعیت با میز عقبی هم‌تراز شوند. عمق برداشت از سطح چوب نیز با تنظیم ارتفاع میز کارگیر دستگاه امکان‌پذیر است. به این صورت که هر چه سطح میز کارگیر را پایین‌تر آورید عمق برداشت از سطح چوب نیز افزایش خواهد یافت.

اجزای تشکیل دهنده کف رنده

گونیای دستگاه که برای هدایت قطعات کار مورد استفاده قرار می‌گیرد، به طور معمول با میز کارگیر زاویه ۹۰ درجه می‌سازد. در برخی مدل‌ها نیز گونیا قابلیت تغییر زاویه را دارد و می‌توان از آن برای صاف کردن گوشه‌ها بهره برد.

اجزای تشکیل دهنده کف رنده