ماشین‌ آلات تولید مبلمان

ماشین‌ آلات تولید مبلمان

۹ مرداد ۱۳۹۸

تجهیزات مبل‌ سازی شامل چه مواردی می‌شود؟

ساخت مبلمان یکی از با قدمت‌ ترین و عام‌ ترین شاخه‌های صنعت نجاری در ایران است. می‌توان گفت در هر یک از شهرک‌ های صنعتی در نقاط مختلف درصد عمده‌ای از کارگاه‌هایی که در زمینه چوب فعالیت می‌کنند را کارگاه‌ های تولید مبلمان تشکیل می‌دهند. تولید مبلمان از زمان تهیه مواد اولیه تا زمان فروش مبلمان در فروشگاه در طی چند مرحله مختلف انجام می‌گیرد؛ برش قطعات (که به طور معمول از روی الگوهای از پیش طراحی شده انجام می‌گیرد)، اتصال اولیه (شامل چسباندن قسمت‌هایی با ارتفاع بیشتر، مانند تاج مبل، دسته‌ها و …)، برش مجدد قسمت‌های زائد قطعات چسبانده شده، ماشین‌کاری، منبت‌کاری و یا ابزار زنی قسمت‌های مختلف، سر هم کردن و چسباندن قطعات مختلف مبلمان، بتونه‌کاری و رنگ‌کاری، و در مرحله پایانی روکوبی. به طور کلی این مراحل در سه دسته ساخت مبلمان، رنگ‌کاری و روکوبی تقسیم می‌شود. هر چند به عقیده برخی از افراد، منبت‌کاری و ابزار زنی از فرآیند ساخت و سر هم کردن قطعات مبلمان مجزا است. تولید مبلمان مانند هر حوزه دیگری از صنعت نجاری نیازمند دستگاه‌ها و ابزار مخصوص به خود است. طیف تنوع این دستگاه‌ها بسته به اینکه کدام بخش از فرآیند تولید مبلمان انجام می‌شود متفاوت خواهد بود. هر کدام از مراحل فوق دستگاه‌های متفاوتی را می‌طلبد.

فرآیند مبل‌سازی با کشیدن طرح اولیه آغاز می‌شود. در طراحی‌های اولیه رعایت ارگونومی ضروری بوده و می‌بایست به عنوان یک اولویت اساسی مد نظر قرار گیرد. یکی از نطفه‌‌های اولیه شکل‌گیری دانش ارگونومی، فشارهایی بوده است که کارگران در محیط‌ های صنعتی تحمل می‌کردند، اما امروز، تعریف ارگونومی فراتر از این‌ها است و بخش گسترده‌ ای از تعامل انسان با محیط خود را در بر می‌گیرد. ارگونومی به معنی دانش شناخت کار و رابطه‌ی افراد با آن کار است. انجمن بین‌ المللی ارگونومی یک تعریف فنی مطرح کرده است: ارگونومی علم کشف و فهم تراکنش میان انسان و دیگر عناصر یک سیستم، و ارائه‌ نظریه، داده‌ها، اصول و روش‌هایی برای یک طراحی کارآمد به منظور بهینه‌سازی سلامت انسان و عملکرد کلی سیستم است. به بیان ساده‌تر، ارگونومی دانشی است که در سطوح مختلف و صنایع متفاوت مورد استفاده قرار گرفته و در هر زمینه‌ای ابعاد و اندازه‌های انسانی را به عنوان اصل نخست در نظر می‌گیرد.

تجهیزات مبل‌ سازی شامل چه مواردی می‌شود؟هر چند فرآیند تولید مبلمان در اکثر کارگاه‌های مبل‌ سازی در کشور ما هنوز هم به شیوه سنتی انجام می‌گیرد اما شاید بتوان گفت بهتر است به منظور ترسیمات اولیه مبلمان، با نحوه کار با نرم‌ افزارهای ترسیمات سه‌ بعدی آشنا شوید. این نرم‌ افزارها علاوه بر امکان مشاهده نمودن محصول نهایی پیش از اتمام آن، بسیار دقیق بوده و به کمک آن‌ ها می‌توان قبل از شروع کار از اشکالات احتمالی کار مطلع شد و آن‌ها را اصلاح نمود. نرم‌افزار “اِسکِچ‌آپ” (Sketchup) نمونه‌ای کامل از این قبیل نرم‌افزارها است. علاوه بر ساده ببودن محیط کار با آن، این نرم‌افزار از دقت بسیار بالایی نیز برخوردار است.

اما در صورتی که قصد دارید به شیوه سنتی فرآیند تولید مبلمان را انجام دهید، به الگوهایی نیاز خواهید داشت که با استفاده از آن‌ها روی الوارهای چوب خط‌کشی نموده و سپس برش‌ کاری را انجام دهید. به طور معمول این الگوها را برای قسمت‌های مختلف مبل مانند دسته‌ها، پایه و یا قیدها تهیه نموده و از جنس فیبرهای ۳ یا ۴ میلی‌ متری می‌سازند. روی الگوهای مربوط به هر مبل را با علامتی به خصوص مشخص نمایید تا بین الگوهای مبل‌های مختلف تمایز برقرار شود و هنگام ساخت با یکدیگر اشتباه گرفته نشوند. همچنین توصیه می‌شود تا محل مناسبی را در کارگاه به الگوهای خود اختصاص دهید.

بعد از طراحی اولیه نوبت به برش‌ کاری می‌رسد. کار در حوزه تولید انبوه به مراتب ساده‌تر خواهد بود. پس از کشیدن نقشه طرح‌ ها در نرم‌ افزار می‌توانید فایل نقشه‌ها را وارد دستگاه اتوماتیک برش CNC کرده و دستگاه قطعات را با کمترین ضایعات و دقت بسیار بالا برش خواهند زد. اما اگر می‌خواهید فرآیند تولید را به روش سنتی انجام دهید، کار اندکی پیچیده‌تر خواهد شد. چرا که با وارد شدن نیروی انسانی، دقت کار کاهش خواهد یافت و به جای دستگاه برش CNC به یک اره فلکه در کنار اره دیسکی و یا اره زنجیری نیاز خواهید داشت؛ اره زنجیری برای برش دادن الوارهای بلند به ارتفاع مورد نظر، اره دیسکی برای برش‌های عرضی قطعات کوچک‌تر و همچنین اره فلکه برای برش‌های منحنی در کنار سایر برش‌های طولی. ضمن آنکه کار با اره فلکه  به سبب آنکه دست اپراتور در معرض تماس با تیغه اره می‌باشد خطرناک خواهد بود.

پس از برش‌کاری، برای تسطیح و یکدست نمودن سطوح قطعات به دستگاه کف رنده و گندگی نیاز خواهید داشت. البته در بعضی از کارگاه‌های کوچک و شخصی نیز همچنان استفاده از رنده‌های دستی دیده می‌شود. کیفیت تسطیح قطعات و یکدست بودن سطوح آن‌ها به تیز بودن تیغه‌های دستگاه و همچنین قدرت آن بستگی خواهد داشت.

پس از برش و تسطیح قطعات، نوع فعالیت شما دستگاه‌های مورد نیاز را تعیین خواهد کرد. رفته رفته ماشین‌های CNC در حال گرفتن جای منبت‌کاری به شیوه سنتی هستند. هر چند به عقیده بسیاری از منبت‌کاران، ماشین از ظرافت کار کاسته و روح چندانی به کار نمی‌دهد اما از طرفی باید دانست که ماشین‌های CNC سرعت کار را تا میزان قابل توجهی افزایش داده‌اند. گیره‌های رومیزی، چکش‌های چوبی یا پلاستیکی –که اصطلاحا به نام چکش‌های منبت‌کاری شناخته می‌شوند- در کنار مجموعه‌ای کامل از مغارهای مختلف در اندازه‌های متفاوت، لوازم و ابزار مورد نیاز شما را در بخش منبت‌کاری به شیوه دستی تشکیل خواهند داد.

در قسمت رنگ‌ کاری و روکوبی مهم‌ ترین دستگاه پمپ باد مناسب با ابعاد مورد نیاز خواهد بود. پیستوله برای پاشش رنگ و میخ‌کوب و منگنه کوب، قیچی، کاتر، قلموی رنگ، سمباده دستی یا برقی (برای تسطیح نهایی پیش از رنگ) از دیگر ابزار مورد نیاز در این دو قسمت هستند. به دلیل تخصصی بودن این دو بخش، بسیاری از کارگاه‌های نجاری قسمت رنگ‌ کاری و روکوبی را خود انجام نداده و آن را به کارگاه‌ های مخصوص رنگ‌ کاری و روکوبی واگذار می‌کنند. اما کارگاه‌ های بزرگتر که در زمینه تولید انبوه فعالیت می‌نمایند، تمامی قسمت‌ها را در کارگاه خود انجام داده و عموما از دستگاه‌های نمیه اتوماتیک و یا تمام اتوماتیک پاشش رنگ استفاده می‌کنند.

ابزار و یراق‌ آلات تولید مبلمان

ابزار و یراق‌ آلات تولید مبلمانبه طور کلی یراق‌ آلات شامل هر گونه ابزار فلزی است كه با ذوب كردن فلز و شكل دادن با قالب ساخته شده و آبکاری می‌شوند. نخستین موارد استفاده از یراق در طول تاریخ در زمینه ساخت ادوات جنگی بوده اما امروزه زمینه کاربرد آن بسیار فراتر رفته و تقریبا شامل هر نوع ابزار فلزی است که در خدمت صنایع مختلف در آمده است.

به طور کلی یراق‌ آلات با وجود ابعاد و اندازه بسیار کوچکتر در قیاس با سایر قسمت‌ های مبلمان، اما نقش بسیار مهمی را در ساخت مبمان ایفا می‌کنند، به خصوص در زمینه تولید مبلمان مدرن. دستگیره، لولا و ریل کشوها را می‌توان مهم‌ ترین نوع یراق‌ آلات مبلمان دانست. در کنار این‌ها، پیچ‌ های دو سر رزوه، مهره‌های جوشی و خاردار و همچنین استوپرها دیگر یراق‌ آلات پرکاربرد در زمینه تولید مبلمان را تشکیل می‌دهند.

قیمت یراق‌ آلات بسته به کیفیت آن‌ها، طیف گسترده‌ای را شامل می‌شود. حتما دقت کرده‌اید که لولای کابینت‌های مختلف از نظر دوام و کارکرد تا چه حد با یکدیگر متفاوت هستند، یا به عنوان مثال ریل‌های کشویی که دارای استوپر بوده و باز و بسته کردن کشوها را تا میزان بسیار زیادی تسهیل می‌بخشند نسبت به ریل‌های معمولی دارای قیمت به مراتب بیشتری هستند. همچنین دستگیره‌ها و قفل‌ های قدیمی و آنتیک که برای مثال به منظور استفاده در میزهای سفارشی و خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند، بعضا دارای قیمت‌هایی بسیار گزاف می‌باشند.

تجهیزات کارگاه مبل‌ سازی

یک کارگاه مبل‌ سازی می‌بایست در درجه نخست زیرساخت‌ های لازم برای پیشگیری از حریق را دارا باشد. مواد اولیه مورد نیاز برای تولید مبلمان کاملا قابل اشتعال بوده و می‌توانند در طول چند ساعت تمام کارگاه را به خاکستر تبدیل نمایند. بنابراین، پیش از ورود ابزار، ماشین‌آلات و مواد اولیه به داخل کارگاه، می‌بایست تاسیسات کارگاه و به طور ویژه تاسیسات الکتریکی آن را طبق استاندارد های لازم آماده کنید. استفاده از کابل‌های انتقال برق مخصوص فضاهای کارگاهی، تابلوهای برق و کنتورهای برق ویژه اکیدا توصیه می‌شود.

پس از آن، لازم است تا نقشه‌ ای مناسب برای مشخص نمودن محل قرارگیری دستگاه‌ ها و ماشین‌ آلات را تهیه کنید. آگاهی از فضای مورد نیاز در اطراف هر دستگاه در این بین نکته‌ ای بسیار حائز اهمیت است. معمولا نقشه یک کارگاه مبل‌سازی به این صورت است که الوارهای چوب پس از ورود به کارگاه و در طی مراحل تولید مبلمان کمترین جابجایی را داشته باشند. به بیان دیگر دستگاه‌های مربوط به مراحل مختلف تولید به ترتیب این مراحل در کنار هم قرار می‌گیرند تا جابجایی‌های اضافی در حین فرآیند تولید مانع سرعت کار نشود.

تجهیزات کارگاه مبل‌ سازیاز آن گذشته لازم است تا تمامی لوازم ایمنی را در فضای کارگاه به همراه داشته و علاوه بر فرا گرفتن نحوه کار با آن‌ها در موارد لازم به طور حتم از آن‌ها استفاده نمایید. شاید بتوان گفت کپسول آتش‌نشانی از جمله مهم‌ترین این وسایل است. در صورت امکان و بسته به فضای کارگاه خود در دو یا سه نقطه از کارگاه کپسول آتش‌نشانی قرار دهید تا در صورت بروز حریق بتوانید به سرعت از آن بهره ببرید. ممکن است ساده به نظر آید اما به دلیل وجود خاک اره و گرد چوب در فضای کارگاه، حتی جرقه‌ای کوچک در فاصله چند ثانیه می‌تواند تبدیل به آنشی بزرگ گردد. بنابراین سرعت عمل در این میان امری کاملا حیاتی است. از آن گذشته، کار با دستگاه‌ها و ماشین‌ آلات نجاری بسیار خطرناک است، لذا با به کار بردن لوازم ایمنی از مخاطرات کار با دستگاه‌ها کاسته خواهد شد. همواره در فضای کارگاه از عینک ایمنی استفاده کنید. هنگام کار با دستگاه‌های پر سر و صدا حتما گوشی‌ های ایمنی را روی گوش خود بگذارید تا از آسیب‌ های احتمالی جلوگیری کنید. دستکش ایمنی، لباس‌های مخصوص کار در کارگاه، کفش ایمنی، و … از دیگر لوازمی هستند که استفاده از آن‌ها در حین کار در کارگاه کاملا لازم و ضروری است.

ماشین آلات مورد نیاز کارگاه مبلمان

دیگر ابزارها، دستگاه و ماشین‌ آلات مورد استفاده در کارگاه به حدود فعالیت‌ های انجام گرفته در کارگاه بستگی خواهد داشت. اما به طور معمول ابزارهای دستی عمومی مانند آچار و پیچ‌گوشتی، پیچ‌دستی (در تعداد و اندازه‌های مورد نیاز) و گیره، مغار و چکش، اره‌ های دستی، رنده دستی، میخ‌کش و انبر، سوهان، متر، و … از جمله ابزارهای دستی مورد نیاز هستند. هر چند واضح است که بخش اعظمی از فعالیت‌ های انجام گرفته در یک کارگاه مبل‌سازی نسبتا بزرگ به کمک دستگاه‌ها و ماشین‌آلات الکتریکی انجام می‌گیرد اما به همراه داشتن لوازم و ابزارهای دستی در کارگاه کاملا ضروری است؛ خصوصا پیچ‌دستی و گیره که برای چسباندن قسمت‌های مختلف مبلمان به یکدیگر کاربرد فراوانی دارد. بستن پیچ‌دستی نیز خود مهارتی است که با مرور زمان و کسب تجربه باید آن را فرا گیرید. بستن پیچ‌دستی در جهت اشتباه یا محکم کردن بیش از حد آن موجب وارد آمدن فشار بیش از حد به اسکلت مبل شده و می‌تواند تمام زحمات برش‌کاری و اتصالات اجرا شده را از بین ببرد. یا از طرف دیگر، به کمک مغار، چکش و اره دستی می‌توان اتصالات بسیاری را اجرا نمود.

در مورد ماشین‌آلات شما با طبف بسیار گسترده‌ای مواجه خواهید بود. اما بعضی از ماشین‌الات پرکاربردتر بوده و موارد استفاده عام‌تری نیز دارند. اره فلکه، به عنوان مثال، یکی از پرکاربردترین ماشین‌ها است. هر چند که امروزه مدل‌های تمام اتوماتیک آن نیز که برش‌های مختلف را با نهایت دقت و سرعت انجام می‌دهد در بازار موجود است اما به سبب قیمت گزاف، همچنان در اکثر کارگاه‌های مبل‌سازی نخستین دستگاهی که به چشم می‌خورد یک اره فلکه است. در کنار اره فلکه نیز یک دستگاه کف‌رنده سه کاره یا پنج کاره به چشم می‌خورد. در واقع می‌توان چنین گفت که اره فلکه و کف رنده دو دستگاه بسیار حیاتی و مهم در هر کارگاه مبل‌سازی هستند. به لحاظ اندازه و قیمت نیز این دو دستگاه نسبت به سایر دستگاه‌ها بزرگتر و گران‌تر می‌باشند. به غیر از اره فلکه معمولی و یا اره فلکه CNC به اره‌های دیگری نیز احتیاج خواهید داشت؛ اره زنجیری (برای برش‌کاری الوار ضخیم)، اره دیسکی (برای برش‌های عرضی قطعات باریک‌تر)، میز برش یا اره میزی (برای برش‌های طولی)، اره عمودبر (برای برش‌های منحنی قطعات با ضخات کم) و … .

اورفرز نجاری را می‌توان یکی از پرکاربردترین ابزارها دانست. نیروی موتور بسیار بالای آن قابلیت دور موتور بسیار زیادی را برای تیغه آن فراهم می‌کند. از این دستگاه نیز در اجرای اتصالات مختلف و همچنین در دور بری صفحات میز استفاده بسیاری می‌گردد. این دستگاه‌ به عقیده بسیاری پرکاربردترین دستگاه الکتریکی موجود در یک کارگاه نجاری و مبل‌سازی است.

هزینه راه‌ اندازی کارگاه مبلماندریل الکتریکی برای سوراخ‌کاری مربوط به اجرای اتصالات و باز و بسته نمودن پیچ‌ها یکی دیگر از دستگاه‌های بسیار پرکاربرد در مبل‌سازی است. دریل‌های شارژی امروزه کاربرد گسترده‌تری پیدا نموده و جایگزین بسیار مناسبی برای دریل‌های الکتریکی معمولی بوده‌اند. به منظور افزایش دقت در کار، در بعضی از کارگاه‌ها از دریل‌های ستونی استفاده می‌شود. دریل‌های ستونی از ایستایی به مراتب بیشتری برخوردار بوده و به همین دلیل دقت سوراخ‌کاری را تا میزان قابل توجهی افزایش می‌دهند.

برای تسطیح چوب و همچنین آماده کردن مبلمان برای مراحل رنگ‌کاری نیز از سمباده‌های برقی استفاده می‌شود. سمباده‌های برقی نیز انواع مختلفی از جمله سمباده‌های لرزان و غلتکی بوده که در موارد مختلفی به کار می‌روند.

به منظور انجام مراحل مربوط به رنگ‌کاری و روکوبی در کارگاه نیز حتما به حداقل یک پمپ باد با قدرت کافی نیاز خواهید داشت. البته لازم به ذکر است که پمپ باد در طی مراحل ساخت مبلمان نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ از جمله آن که در کنار میخ‌کوب می‌توان از آن برای استحکام بخشیدن هر چه بیشتر به اتصالات استفده نمود.

هزینه راه‌ اندازی کارگاه مبلمان

بدون شک راه‌اندازی یک کارگاه متوسط مبل‌سازی نسبت به بسیاری از مشاغل و صنایع دیگر مستلزم هزینه‌های زیادی است. اصولا کارگاه‌های نجاری و مبل‌سازی در حاشیه شهرها و دور از آلودگی و سر و صدای شهری است. با توجه به این موضوع باید گفت که مشتریان عموما قادر نخواهند بود به ‌صورت مستقیم محصولات تولید شده را مشاهده و برای خرید مبلمان مورد نیاز خود اقدام کنند. این در حالی است که یک کارگاه مبل‌سازی تنها وظیفه تولید را بر عهده دارد و نیاز نیست مشتریان به‌ صورت مستقیم از کالاها بازدید کنند.

عمده هزینه راه‌اندازی کارگاه را مخارج مربوط به خریداری دستگاه‌ها و ماشین‌آلات شکل می‌دهد. در حال حاضر نیز می‌توان با هزینه‌ای کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان کارگاهی کوچک ( حداکثر تا مساحت ۲۰۰ متر مربع) را در حومه شهر تهران، به عنوان مثال در نواحی صنعتی جاجرود و یا شهریار راه‌اندازی کنید. به میزانی که حجم کار شما افزایش پیدا کرده و فضای کار توسعه پیدا کند به طبع هزینه‌ها نیز افزایش خواهد یافت. باید در نظر داشت، تولید مبلمان به شیوه سنتی عوارضی دارد که مهم‌ترین آن افت کیفیت محصول نهایی و  در نتیجه به هدر رفتن مواد اولیه از جمله چوب است. تولید انبوه می‌بایست به شیوه مدرن و با استفاده از دستگاه‌های تمام اتوماتیک و یا نیمه اتوماتیک دنبال کرد که به فضایی با مساحت حداقل ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ متری با انبار نیاز خواهد داشت. در این صورت، هزینه زمین، دستگاه‌‎ها و ماشین‌آلات مثل دستگاه‌های برش، رنگ‌پاشی، پرس و دوخت (بسته به برند و کیفیت دستگاه‌های خریداری شده) چیزی در حدود ۵ تا ۱۰ میلیارد تومان –و حتی بیشتر- هزینه در پی خواهد داشت. در حالی ‌که برای شروع کار به شیوه سنتی و کارگاهی به مبلغی به مراتب کمتر نیاز است. این را نیز باید اضافه کرد که هنوز هم بعد از گذشت سال‌ها با وجود واردات نسل جدید دستگاه‌ها و ماشین‌آلات CNC، حدودا بیش از نیمی از تولید مبل ایران به روش سنتی و کارگاهی انجام می‌گیرد.